Distillery: Zuidam Distillers
Eigenaar: Familie Van Zuidam – onafhankelijk familiebedrijf
Opgericht: 1975
Regio: Baarle-Nassau, Noord-Brabant, Nederland
Prijs: circa € 45 – € 50 (70 cl)

De Zuidam distillery

Millstone whisky komt van de distilleerderij Zuidam in Baarle-Nassau. Dit familiebedrijf heeft daar al meer dan 50 jaar ervaring met het maken van sterke dranken: genever, likeur, gin, korenwijn, rum en sinds 1996 ook whisky. De naam Millstone refereert aan de Nederlandse molen die de gemoute gerst maalt tot grist, het meel waarvan het bier (wash) wordt gemaakt.
De fermentatie gebeurt op lage temperatuur, gedurende 5 tot 7 dagen, soms zelfs langer dan dat. Dat is bovengemiddeld lang en het zorgt voor een fruitig karakter in de whisky.
Vervolgens wordt de whisky tweemaal gedistilleerd in kleine, handgemaakte, koperen ketels. Door die kleine maat is er veel contact met het koper, waardoor ongewenste smaakjes geëlimineerd worden. Ook het distilleren gebeurt langzamer dan gemiddeld, sommige zaken moeten nu eenmaal niet overhaast gebeuren.
Ze hebben een varia aan stills staan. De nieuwste stills zijn twee pot stills uit Schotland (van Forsyths uit Moray, Speyside). Ze hebben daarnaast twee Duitse stills staan en er tegenover ook nog twee column stills.
De laatste stap in het proces is het rijpen in hun eigen ‘warehouse’. In Schotland verdampt ongeveer 2% per jaar uit de vaten, het zogeheten “Angel’s share”. In het warehouse van Zuidam verdampt 4 tot 6% per jaar vanwege de hogere temperatuur en lagere luchtvochtigheid… dat zul je wel ruiken!!
Hun eerste whisky die op de markt kwam is de 5 jarige single malt. In 1996 zijn ze begonnen ermee te experimenteren en in 2007 kwam die eindelijk uit. Sindsdien zijn ze bij Zuidam het assortiment aan het uitbreiden.

De distillery is uitgerust met:
Stills: koperen pot stills, waaronder twee Schotse ketels van Forsyths en twee Duitse ketels van Holstein. Er staat ook een column still installatie. 
Tien RVS washbacks van elk 7.000 liter 
Grondwater uit een 2,3 km diepe watervoerende laag.
Productiecapaciteit: circa 450.000 liter pure alcohol (LPA) per jaar. De vermelde maximale capaciteit bedraagt circa 1,26 miljoen LPA per jaar. 

De special #39

Zuidam brengt met enige regelmaat bijzondere Millstone Specials uit. Het gaat om gelimiteerde bottelingen, waarbij telkens een specifieke whisky, vatrijping of combinatie centraal staat. Er is geen bepaalde regelmaat van uitgifte, het moment van de volgende special hangt af van de whisky’s en vaten die de distilleerderij voor een bijzondere release kiest.
Op dit moment is deze nummer 39 de laatste op de markt. Het sap is op vijf maart 2019 gedistilleerd en op 28 april 2026 gebotteld. Mijn fles is een van de 1053 flessen die in deze batch zitten. De spirit heeft de volledige 7 jaar in vaten gezeten waar voorheen Banyuls in heeft gezeten.
Banyuls is een Franse versterkte zoete rode wijn uit de streek Roussillon. Die streek ligt in het uiterste zuidoosten van Frankrijk. De wijn wordt gemaakt van druiven, voornamelijk de blauwe Grenache, en is bijzonder interessant voor whisky, omdat hij een uitgesproken fruitig en zoet karakter heeft.
De whisky is ongekoeld gefilterd en met z’n natuurlijke kleur op een sterkte van 46% ABV de karakteristieke Specials fles in gegaan.

De whisky samengevat:
Leeftijd: 7 jaar (gedistilleerd in 2019, gebotteld in 2026)
Vaten: Banyuls-wijnvaten uit Zuidoost-Frankrijk
Alcohol: 46% ABV.
Filtering: non-chill filtered (niet koud gefilterd).
Bijkleuring: geen; de kleur is afkomstig van de vatrijping.

Hoe smaakt deze Nederlander dan?

De kleur is behoorlijk donker, amber tot misschien wel brun.
De geur is heel fruitig en fris. Ik pik als eerste kersen op in de geur, maar het is eigenlijk een rode vruchten melange. Naast dit fruit is het wel lastig om andere geuren op te pikken. Ik ruik nog vanille en wat specerijen op de achtergrond.
De smaak van deze whisky is steviger dan de geur doet vermoeden. Dat betekent dat ik meerdere slokjes neem voordat ik echt ga proeven, gewoon om de mond te laten wennen aan de 46% ABV.
Ook in de smaak proef ik dat rood fruit, maar nu ligt de nadruk meer richting aardbeien. De kersen en de rest van het rood fruit is zeker nog wel aanwezig in de smaak. Ik proef ook sinaasappel, specerijen (kaneel, kruidnagel). Honing en vanille zijn op de achtergrond heel voorzichtig aanwezig… maar ik moest er wel naar zoeken.
De afdronk is heel erg lang. Langzaam wordt de smaak warmend en de geproefde smaken (rood fruit, sinaasappel, specerijen) doven langzaam uit in een droge eiken smaak.

Wauw! Ik ben nog geen Millstone whisky tegengekomen die ik ‘wat minder’ vond. Deze is alweer geweldig… helaas een limited release. Ik ga ervan genieten!